Column prof. B. Smalhout, nog steeds actueel

Uit: De Telegraaf, 11 augustus 2001

Prof. Dr. B. Smalhout

OP HET SCHERP VAN DE SNEDE

Iets wat nooit slijt.

Op 14 augustus aanstaande zullen in ons land onze burgers en militairen herdacht worden die in de Tweede Wereldoorlog, in het vroegere Nederlands-Indië (thans Indonesië) en in het gehele gebied van de Stille Oceaan door toedoen van de Japanners zijn omgekomen. En op 15 augustus wordt dan het werkelijke einde van de Tweede Wereldoorlog op ingetogen wijze gevierd. Nog steeds zijn er miljoenen Nederlanders die er· van uitgaan dat de Tweede Wereldoorlog eigenlijk ging tussen de Duitsers en zo'n beetje de rest van de wereld. Nederland werd in mei 1940 door Duitsland onder de voet gelopen. Rotterdam was in 1940 platgegooid en ruim 230.000 Nederlanders hebben bij ons de oorlog niet overleefd. Het grootste deel van de joodse bevolking van ons land is in de Duitse concentratiekampen uitgeroeid. In totaal was ons sterftecijfer ten gevolge van de oorlog ± 2,5 procent.

Wreedheden

Maar betrekkelijk weinigen weten dat een groot deel van de Wereldoorlog zich afspeelde in wat kortheidshalve 'de Pacific' of Azië heet. Dat was het enorme krijgsterrein van de Japanners, die al in 1931 met die oorlog begonnen door Mantsjoerije en later China binnen te vallen. De wreedheden die daarbij door het keizerlijk leger zijn begaan, waren in gruwelijkheid concurrerend met die van de Duitse SS. Zo werden alleen al in 1937 in de Chinese stad Nanking in korte tijd meer dan 300.000 burgers op afgrijselijke wijze in het openbaar vermoord. De Japanners organiseerden zelfs het onthoofden als een soort wedstrijd. Het ging er dan om wie het snelst 100 mensen met een sarnoeraizwaard het hoofd kon afslaan. Een verslag daarvan, met een foto van de trotse winnaar, kwam op de sportpagina's van de Japanse kranten te staan.

When you hold the ashes of your broken dreams together in both your hands

and if you blow the dust away

You will see that there in your hands is a diamond

that you had all the time but did not see.

For it was hidden just like the rainbow

that always comes after the violence of a summer storm.

Dieu

je suis la lumière, et vous ne me voyez pas

je suis la route, et vous ne me suivez pas

je suis la vérité, et vous ne me croyez pas

je suis la vie, et vous ne me cherchez pas

je suis vôtre chef, et vous ne m' obéissez pa

s je suis vôtre Dieu, et vous ne me priez pas

si vous êtes malheureux, ne me le reprochez pas

Dreams ....

De zachtaardige manier waarop u mensen bejegent,

maakt u populairder dan u zelf vermoedt.

Wanneer anderen minder zachtzinnig met u omspringen,

weet u zich daar geen raad mee.

U bijt niet terug, u zwijgt. Advies

Wijze managementles voor een kreeft

Stilte werkt als een spiegel,

de scherpte wordt weerkaatst

Vrije Vogels nr 151 augustus 2010

Op 7 december 1941 viel Japan zonder enige oorlogsverklaring de Amerikaanse marinehaven Pearl Harbor aan. Meer dan 1100 Amerikaanse marinemensen sneuvelden daarbij. Vanaf dat moment was Japan in oorlog met de Verenigde Staten en een deelnemer aan de Wereldoorlog. Kortgeleden is een film hierover in de bioscopen gekomen. In die film is alles weggelaten wat pijnlijk zou kunnen zijn voor de Japanners. Want de Disney-filmmaatschappij wil wel graag het Japanse publiek te vriend houden. Daarom komen de bioscoopbezoekers ook niet te weten dat de Japanners zo wreed waren, dat 38 procent van hun Amerikaanse krijgsgevangenen het niet overleefde, terwijl de sterfte van Amerikaanse soldaten in Duitse krijgsgevangenschap slechts één procent bedroeg. In totaal was Japan tussen 1937 en 1945 verantwoordelijk voor het sterven van 35 miljoen oorlogsslachtoffers

Frustraties

Meer dan 300.000 Nederlanders kregen in maart 1942 met de Japanse oorlogsmachine te maken toen Nederlands- Indië onder de voet·werd gelopen. Van de Indische Nederlanders stierven er meer dan 20.000 als gevolg van uithongering, martelingen, executies en uitputting. Dat is dus een mortaliteit van zeven procent. Degenen die dit alles overleefden zijn ernstig gefrustreerd. Hun leed en ellende is meer dan 50 jaar door de overheid niet erkend. Na repatriëring stond hen hier een uiterst koele, bijna vijandige ontvangst te wachten. Financiële hulp werd door onze overheid niet of nauwelijks gegeven. Zelfs onze militairen die de barbaarse Japanse krijgsgevangenschap hadden·overleefd, kregen over al die jaren geen cent achterstallig salaris uitbetaald. En ook de Japanse overheid gaf later nauwelijks enige financiële vergoeding of maakte zelfs maar een verontschuldiging. Zulks in grote tegenstelling tot de Duitsers die al 50 jaar hun vreselijke nazi-verleden op onthullende wijze in het openbaar onder ogen durven zien, hun spijt betuigen en al meer dan 80 miljard gulden 'Wiedergutmachung' hebben' uitgekeerd. Op Japanse scholen wordt bij de geschiedenisles nog steeds het heroïsche militaire verleden van het keizerrijk gekoesterd en in het Yasukuni-heiligdom in Tokio wordt nog jaarlijks eer bewezen aan de as van door de geallieerden terechtgestelde topklasse van Japanse oorlogsmisdadigers. De verwoestende atoombomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki, die een einde aan de oorlog maakten, worden door veel Japanners nog gezien als Amerikaanse oorlogsmisdaden.

Eerbetoon

In mijn archief bevinden zich vele tientallen brieven, verslagen, rapporten en dagboeken van Indische Nederlanders. Vele daarvan zijn niet met droge ogen te lezen. Unaniem is de verbijstering over de Japanse weigering openlijk schuld te bekennen. Maar het meest frustrerende voor al die nog levende getuigen van het grote oorlogsdrama is dat de eigen Nederlandse overheid hen meer dan een halve eeuw lang als een soort tweederangs staatsburgers heeft behandeld. Pas twee jaar geleden werd het door premier Wim Kok toegestaan op 14 augustus officieel de Nederlandse vlag halfstok te hijsen als eerbetoon aan de Nederlands- Indische doden in het vroegere Indië, in Japan, de Filippijnen en Birma en de duizenden die verdronken zijn in de Indische Oceaan en de Stille Zuidzee. En ook mag sinds kort op 15 augustus officieel gevlagd worden om de dag te herdenken waarop Japan zich over gaf aan de Amerikanen en er echt een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. De steeds kleiner wordende groep Indische Nederlanders heeft met vaak gruwelijke herinneringen leren leven. Ze hebben echter, net als onze joodse overlevenden, een verdriet dat nooit slijt. Maar het belangrijkste is, dat nooit vergeten mag worden wat er gebeurd is en wat ze hebben meegemaakt. Want dát is de betekenis van de wapperende Nederlandse driekleur bij het Indisch monument in Den Haag. De stad waar onze politici al 55 jaar ernstig lijden aan historisch geheugenverlies.